דאָ און דאָרט - אן אָנהייבערס בלאָג

Ven altz in velt iz tunkl kuk on di orkhide...

Shpigl, shpigl afn vant af dir vil ikh nit kukn...

Baym shayter zitzt dos yunge hefker-kind

In der fri iz der yam bloy...

Vayt fun mir bavayzt zikh a naye levone inem nakht-himl

מײַן ערשטע ליד איז אַ ליד אָן װערטער

מע עלטערט ניט פּלוצלינג אָדער אַפֿילו ביסלעכװײַז.  װײַזט זיך אַרױס אַז געעלטערן מיר ספּאָראַדיש. אײן טאָג דו ביסט אַ יונגער, דעם צװײטן דו ביסט אַן אַלטער און נאָצדעם אַרומשפּרינגען די יאָרן. דער שפּיגל פֿאַרשעלט דיך בכדי דו קענסט נאָכשפּירן די איבערבײַטן אָבער יעדער אײַנבליק אין פֿאַרבײַלױפֿנדיקער צײַט איז אַ קלאַפּ; דו זעסט אױס אַזױ יונג װען דו פֿילסט אַזױ אַלט, און דו זעסט אױס אַזױ אַלט װען דו פֿילסט אַזױ יונג.

איך האָב באַשלאָסן צו שרײַבן אַ בלאָג מיטן נאָמען "דער ערשטער קוואַרטאַל יאָרהונדערט". דאָס וועט נישט זײַן קיין פּאָליטישער אָדער ליטעראַרישער בלאָג, נאָר אַ פּערזענלעכער בלאָג וועגן זאַכן וואָס זענען געווען וויכטיק הײַנט פֿאַר מיר פֿון די ערשטע פֿינף און צוואַנציק יאָר פֿונעם איין און צוואַנציקסטן יאָרהונדערט.

עס איז שװער צו דערמאָנען די טעג װען דאָס לעבן איז געװען גרינגערער און רײנערער. הײַנט מיר האָבן קריזיס נאָך קריזיס ־ דער װעלט װאָרט הײסער און הײסער, מלחמות אױספּלאַצן, עקאָנאָמיעס זיך צעפֿאַלן און פֿעלקער גייען נע־ונד. יאַנואַר איז דער קעלטסטער חודש!

אויף זײַטל זיבן און דרײַסיק פֿונעם זיידנס טאָג-בוך האָב איך געלייענט אַז אין אויגוסט 1898 איז ער געפֿאָרן אין אַן אָרט װאָס הײסט 'האַנווערבן'. איך האָב געהאַט צוויי פֿראַגעס. וווּ איז האַנווערבן און פֿאַרוואָס האָט ער געמאַכט אַ רײַזע אױף אַ שיף פֿון האַל אין יאָרקשיר? בײַם סוף האָב איך פֿאַרשטאַנען אַז האַנווערבן איז דאָך אַנטװערפּן, אָבער איך האָב ניט געװוּסט די סיבה פֿאַר זײַן נסיעה.

ניטאָ קײן שפּראַך אָן פּראָזע ־ ניטאָ קײן פּראָזע אָן פּאָעזיע. אָבער װאָס איז פּאָעזיע סײַ װי סײַ?

איך בין צו מיד צו שלאָפֿן. בילדער אינעם זינען ־ קראַמפּן אין די פֿיס ־ אַ סימן אַז נעכטן האָב איך אַ לאַנגער שפּאַציר געטאָן. שטײ איך אױף און שרײַב אַ בלאָג־פּאָסט... פֿרײַטיק זענען מיר געגאַנגען צו פֿוס פֿונעם ים בײַ סאָלטדין קיין לואיס, אַ שפּאַציר פֿון בערך זעכצן קילאָמעטערס.